Klimaatsceptici, onder aanvoering van president Trump, waren er als de kippen bij toen eind januari 2026 extreme kou de VS teisterde. Trump op zijn ‘Truth Social’: “Ik heb zoiets nog nooit eerder gezien. Kunnen de klimaat opruiers mij alsjeblieft uitleggen – WAT IS ER MET DE OPWARMING VAN DE AARDE GEBEURD???”
Hij werd op zijn wenken bediend door klimaatwetenschappers die geduldig uitlegden wat er aan de hand was met het winterse weer.
Een enorm lagedrukgebied trok van New Mexico naar New England, waarbij ijs, natte sneeuw, sneeuw en bittere kou over de Verenigde Staten werden uitgestort. Honderdduizenden mensen kwamen zonder stroom te zitten toen met ijs beladen boomtakken elektriciteitskabels braken, terwijl het middenwesten en noordoosten te maken kregen met meer dan 30 cm sneeuwval. De intensiteit van het lagedrukgebied werd versterkt door een ongebruikelijke samenloop van atmosferische omstandigheden hoog boven het aardoppervlak.
Winterse lagedrukgebieden gedijen bij scherpe temperatuurcontrasten nabij de grond en een zuidwaartse afbuiging in de straalstroom, die weersystemen stuurt. In dit geval botsten diep arctische luchtmassa’s met warme, vochtige lucht uit de Golf van Mexico, wat de brandstof leverde voor zware neerslag. Cruciaal was dat de polaire vortex – een snel bewegende luchtband die ongeveer 32 km boven de Noordpool cirkelt – zich ver naar het zuiden uitstrekte en de straalstroom boven de VS overlapte. Door deze configuratie konden opwaartse atmosferische golven tussen de vortex en de troposfeer heen en weer kaatsen, waardoor de noord-zuidbewegingen van de straalstroom werden versterkt en de kou en sneeuwval aan het aardoppervlak werden geïntensiveerd.
Zelfs als de aarde opwarmt, kunnen er nog steeds strenge winterperiodes voorkomen. De klimaatverandering verzwakt en destabiliseert de stratosferische vortex, waardoor dergelijke zuidwaartse uitstapjes waarschijnlijker worden, terwijl een warmere oceaan extra vocht levert dat extreme neerslag kan versterken. Onderzoek wijst uit dat, hoewel koude periodes minder frequent kunnen worden, de meest extreme winterse buien sterker kunnen worden en dat er meer neerslag kan vallen in de vorm van natte sneeuw of ijzel in plaats van sneeuw.
Wetenschappers blijven modellen en observaties verfijnen – werk dat afhankelijk is van voortdurende federale steun – om de voorspellingen te verbeteren en deze complexe interacties te begrijpen. Helaas doet de regering Trump er alles aan om dat wetenschappelijke werk af te breken.
Op de website Skeptical Science wordt uitvoerig uitgelegd welke rol de Polar Vortex speelt bij extreem winterweer in een opwarmend klimaat.
