Planeet B

Het milieubeleid van de VS is verschoven van historische steun van beide partijen – belichaamd door de EPA en de Clean Air/Water Acts – naar partijpolitieke oppositie, aangewakkerd door conservatief wantrouwen tegen regelgeving. Recente terugdraaiingen bedreigen decennialange vooruitgang op het gebied van lucht, water en klimaat, wat aanleiding geeft tot een oproep tot ideologieoverschrijdende samenwerking, omdat er echt geen ‘planeet B’ is.

Een opiniestuk van R. Kelman Wieder, getiteld ‘There is no planet B’ (Er is geen planeet B), in het tijdschrift Biogeochemistry reflecteert op de groeiende politieke verdeeldheid in de Verenigde Staten over klimaatwetenschap en milieuregelgeving, en traceert de oorsprong daarvan vanaf de industriële expansie na de Tweede Wereldoorlog tot de huidige partijpolitieke aanvallen op regelgevende instanties. Vroege milieucrises – stedelijke smog, rivierbranden, eutrofiëring van de Grote Meren, de achteruitgang van de Amerikaanse zeearend als gevolg van DDT en de olieramp in Santa Barbara in 1969 – gaven de aanzet tot de moderne milieubeweging en leidden tot baanbrekende tweeledige wetgeving, zoals de Clean Air Act, de Clean Water Act en de oprichting van de EPA in 1970.

Uit enquêtegegevens van Pew en andere peilingen[1] blijkt dat hoewel een meerderheid van de Amerikanen vertrouwen heeft in wetenschappers (≈76 % vertrouwen in 2024) en hen als intelligent beschouwt, minder mensen hen als goede communicatoren zien en dat er partijpolitieke verschillen blijven bestaan: Democraten geven aan verdrietig, bezorgd en gemotiveerd te zijn over het nieuws over het klimaat, terwijl veel Republikeinen wantrouwig staan tegenover voorstanders van klimaatmaatregelen. [2] Recente uitvoeringsbesluiten (bijv. EO 14.270, “Zero-Based Regulatory Budgeting”) en maatregelen van het Congres in 2025 hebben geleid tot een terugdraaiing van langdurige beschermingsmaatregelen, waardoor de verbeteringen op het gebied van luchtkwaliteit, vermindering van giftige metalen en beperking van broeikasgassen die onder de Clean Air Act zijn bereikt, in gevaar komen.

Wieder stelt dat deze afbrokkeling van de steun van beide partijen deels voortkomt uit een conservatieve terugslag tegen overheidsregulering – die historisch gezien als vijandig tegenover het bedrijfsleven wordt beschouwd – en de opkomst van “regulatory science”, die wetenschappelijk advies rechtstreeks aan beleid koppelt. De auteur roept op tot een hernieuwde, ideologieoverschrijdende samenwerking die milieubescherming beschouwt als een noodzakelijke kostenpost voor het bedrijfsleven in plaats van een belemmering, en benadrukt dat het beschermen van schone lucht, water, bodem en biodiversiteit essentieel is omdat er echt geen “planeet B” bestaat.

R. Kelman Wieder (2025). There is no planet B. Biogeochemistry, Volume 168, 82 B. https://link.springer.com/article/10.1007/s10533-025-01255-2

[1] Tyson A, Kennedy B (2024) Public trust in scientists and views on their role in policymaking. Pew Research Center. https://pewrsr.ch/3USzH0S

[2] Oreskes N, Conway EM (2022) From anti-government to anti-science: why conservatives have turned against science. Dædalus J Am Acad Arts Sci 151:98–123. https://doi.org/10.1162/daed_a_01946