Technologie die kooldioxide en andere broeikasgassen uit de atmosfeer verwijdert, wordt onder andere door de Nederlandse overheid gezien als een veelbelovende manier om klimaatneutraal te worden.1 Het zou bovendien kansen bieden voor groene groei van onze economie en samenleving.
In de Klimaatwiki op de pagina Wondermiddelen zetten we daar kritische vragen bij.
(N.B. Voor referenties verwijzen we naar de wikipagina.)
Een zeer verdund gas (~0,04%) zoals CO2 uit de atmosfeer halen is technisch uitdagend, energie-intensief en duur. Het heeft, in tegenstelling tot hernieuwbare energie, geen direct nut. De waarde ervan is volledig sociaal en politiek geconstrueerd. Zonder krachtig overheidsbeleid valt er geen winst te behalen, en daarom zijn alle bedrijven die zich hiermee bezighouden afhankelijk van CO2-compensatie om dit op de markt te brengen.
Kooldioxideverwijdering (carbon dioxide removal, CDR) omvat opzettelijke menselijke activiteiten die CO2 verwijderen die al in de atmosfeer aanwezig is en deze duurzaam opslaan in geologische formaties, bodems, oceanen of producten. Het omvat natuurlijke methoden zoals bebossing en technologische methoden zoals directe luchtopname met opslag. CDR vermindert de totale concentratie van atmosferische CO2, waardoor het broeikasgasniveau actief wordt verlaagd en de klimaatverandering wordt tegengegaan. Naast het snel terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen zijn de opschaling en de uitbreiding van CDR op het land dringende prioriteiten als we de temperatuurdoelstelling van het Akkoord van Parijs willen halen.
Er zijn veel CDR-methoden om CO₂ op te vangen en op te slaan met verschillende niveaus van ontwikkeling, kosten, potentieel en duurzaamheid. Elke methode heeft duurzaamheidsrisico’s die de toepassing op lange termijn kunnen beperken.
Carbon Capture and Storage (CCS) vangt CO2-uitstoot rechtstreeks op van puntbronnen zoals energiecentrales of industriële installaties voordat de CO2 de atmosfeer bereikt. De opgevangen CO2 wordt vervolgens getransporteerd en ondergronds opgeslagen. CCS voorkomt dat nieuwe emissies de atmosfeer binnendringen, maar verwijdert geen CO2 die al in de lucht aanwezig is. Daarom wordt CCS beschouwd als een emissiereductietechnologie, geen verwijderingstechnologie.
Direct Air Capture (DAC) verwijst naar technologische systemen die CO₂ direct uit de omgevingslucht zuigen, scheiden en vervolgens opslaan (bijvoorbeeld in geologische formaties) of hergebruiken (bijv. als grondstof voor synthetische brandstoffen).
De auteurs van een artikel in Frontiers in Climate (werkzaam bij het bedrijf ClimeWorks) zien DAC als een waardevolle bijdrage aan het bereiken van netto-nul uitstoot, mits die kan worden opgeschaald naar verwijdering van gigatonnen CO2 per jaar in 2050. Op dit moment is de capaciteit niet meer dan ongeveer 10 duizend ton.
Koolstofverwijdering is een technologie die bij lange na niet voldoende ontwikkeld is om in 2050 netto nul te bereiken. Er zijn enorme hoeveelheden energie nodig die niet voor andere nuttige doeleinden kunnen worden gebruikt, zelfs niet als er hernieuwbare energie wordt gebruikt. Het is ongelooflijk duur, vooral gezien de omvang die nodig is om koolstof op wereldwijde schaal te verwijderen.
Ken Rice berekende voor zijn blog …and Then There’s Physics hoeveel energie er nodig is om voldoende CO2 uit de atmosfeer te verwijderen. Als we DAC willen gebruiken om de totale opwarming tot 1,5 °C te beperken, en tegelijkertijd genoeg uitstoten om 2,5 °C te bereiken, zou DAC ongeveer 30% van alle elektriciteit moeten gebruiken die we de komende 80 jaar nodig hebben. Het zou beter zijn om deze elektrische energie te gebruiken om deze uitstoot te voorkomen, in plaats van DAC te gebruiken om later te verwijderen wat al is uitgestoten. Door het cumulatieve karakter van de uitstoot is ‘later’ de slechtste optie.
Met het huidige tempo zal de opslagcapaciteit voor CO2 naar verwachting rond de 700 miljoen ton per jaar zijn in 2050, slechts 10% van wat er nodig is. Zonder een gecoördineerde wereldwijde inspanning en snelle beleidsveranderingen lijkt het onwaarschijnlijk dat de doelstellingen voor netto nul worden gehaald met koolstofverwijdering ambities. CCS en DAC mogen ons niet afleiden van de werkelijk effectieve aanpak van klimaatverandering, namelijk het versneld uitbannen van fossiele brandstoffen.
De vraag waar de koolstof moet worden opgeslagen is ook cruciaal. De planeet kan veel minder kooldioxide diep onder de grond opslaan dan eerder werd gedacht. Een nieuwe schatting suggereert dat de geologische opslagruimte voor koolstof al in 2200 op zou kunnen raken. Bovendien bestaat het risico dat kooldioxide uit de ondergrondse reservoirs lekt en weer in de atmosfeer terechtkomt. Dus we kunnen er niet op vertrouwen om aan de dringende behoefte om de klimaatverandering te vertragen te voldoen.
Sommige van de plaatsen met het grootste opslagpotentieel, zoals Indonesië, Brazilië en enkele landen in Afrika, zouden uiteindelijk opgezadeld kunnen worden met een probleem dat zij niet hebben veroorzaakt. De oplossing van de onderzoekers is duidelijk: de uitstoot nu drastisch verminderen.
Ontdek meer van Scientist Rebellion Netherlands
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.