{"id":3669,"date":"2026-05-07T17:43:35","date_gmt":"2026-05-07T15:43:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.scientistrebellion.nl\/?p=3669"},"modified":"2026-05-07T17:46:43","modified_gmt":"2026-05-07T15:46:43","slug":"de-transitie-richting-een-fossielvrije-toekomst","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.scientistrebellion.nl\/index.php\/2026\/05\/07\/de-transitie-richting-een-fossielvrije-toekomst\/","title":{"rendered":"De transitie richting een fossielvrije toekomst"},"content":{"rendered":"\n

Er is goed nieuws: vorige maand vond van 24 tot en met 29 april in Santa Marta, Colombia, de eerste conferentie over de overgang van fossiele brandstoffen plaats. 1<\/a><\/sup><\/strong> Deze conferentie is voortgekomen uit de COP-conferenties, maar maakt er geen deel van uit. Deze conferenties \u2013 in het meervoud, want de volgende staat al gepland voor volgend jaar 2<\/a><\/sup> \u2013 zijn juist bedoeld als aanvulling op de COP-conferenties. Ze brengen landen samen die fossiele brandstoffen actief willen uitfaseren en de overstap willen maken naar hernieuwbare energie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hier volgt wat achtergrondinformatie die kan helpen om te begrijpen wat hier zo bijzonder aan is.<\/p>\n\n\n\n

Het UNFCCC<\/h2>\n\n\n\n

Op basis van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering uit 1992 komen bijna alle landen ter wereld elk jaar bijeen voor een COP-bijeenkomst, die roulerend op de verschillende continenten plaatsvindt. 3<\/a><\/sup> Het Raamverdrag is in de eerste plaats een kader en bevat \u00e9\u00e9n algemene doelstelling: \u2018stabilisatie van de concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer op een niveau dat gevaarlijke antropogene verstoring van het klimaatsysteem voorkomt\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Als landen meer specifieke verdragen willen sluiten, met juridisch bindende verplichtingen, kunnen ze dat doen tijdens de COP-bijeenkomsten. Zo hebben landen tijdens COP-3 (1997) het Kyoto-protocol opgesteld. 4<\/a><\/sup> Dit bevatte specifieke, juridisch bindende verplichtingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Het was een relatieve mislukking, juist omdat belangrijke landen deze bindende verplichtingen niet zagen zitten en het protocol niet ratificeerden (VS) of zich terugtrokken (Canada). 5<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Tijdens COP-21 (2015) sloten landen het Akkoord van Parijs. 6<\/a><\/sup> De belangrijkste doelstelling daarvan is de stijging van de wereldwijde gemiddelde temperatuur te beperken tot ruim onder 2 \u00b0C en ernaar te streven deze te beperken tot 1,5 \u00b0C. Deze doelstelling vormde een evenwicht tussen de vage doelstelling van het UNFCCC en de strikte verplichtingen van het Kyoto-protocol en wordt als een succes beschouwd. Niettemin worden vragen over welke landen welke maatregelen moeten nemen natuurlijk fel bediscussieerd en onderhandeld, zowel nationaal als internationaal.<\/p>\n\n\n\n

Klimaatrechtvaardigheid<\/h2>\n\n\n\n

Dergelijke vragen hebben betrekking op klimaatrechtvaardigheid. Het basisidee hierachter is dat landen die decennialang het meest hebben geprofiteerd van het gebruik van fossiele brandstoffen (het mondiale Noorden en rijke mensen wereldwijd), en daardoor hebben bijgedragen aan klimaatverandering, aanzienlijke inspanningen moeten leveren om over te stappen van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie, terwijl landen die niet veel fossiele brandstoffen hebben gebruikt of momenteel niet gebruiken, maar het meest te lijden hebben onder klimaatverandering (het mondiale Zuiden en arme mensen wereldwijd), steun en middelen moeten ontvangen om de overstap te maken van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie.<\/p>\n\n\n\n

Een deel hiervan komt tot uiting in het begrip \u2018gemeenschappelijke maar gedifferentieerde verantwoordelijkheden en respectieve capaciteiten\u2019 (Overeenkomst van Parijs, art. 2.2). Rijke landen hebben grotere verplichtingen om klimaatverandering te bestrijden en moeten arme landen ondersteunen bij hun strijd tegen klimaatverandering.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Activisten tijdens de COP-30 meeting in Bel\u00e9m, Brazil 7<\/a><\/sup><\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Uitfasering van fossiele brandstoffen<\/h2>\n\n\n\n

Terug naar de COP-bijeenkomsten. COP-bijeenkomsten werken op basis van unanimiteit. Alle landen moeten het eens zijn. Het is daarom bijvoorbeeld gemakkelijk voor \u00e9\u00e9n of meerdere landen die profiteren van de winning en verkoop van fossiele brandstoffen, om voorstellen voor de overgang van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie te blokkeren. 8<\/a><\/sup> Het is veelzeggend dat het woord \u2018fossiel\u2019 nooit voorkwam in de slotverklaringen van de COP-bijeenkomsten. Tot COP-28. 9<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

De slotverklaring van COP-28 (2023) bevatte het volgende, als mondiale inspanningen waaraan staten moeten bijdragen: 10<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\n

\u2018Op een rechtvaardige, ordelijke en billijke manier afstappen van fossiele brandstoffen in energiesystemen, en de maatregelen in dit cruciale decennium versnellen, om in overeenstemming met de wetenschap in 2050 klimaatneutraal te zijn\u2019 en<\/p>\n\n\n\n

\u2018Zo snel mogelijk ineffici\u00ebnte subsidies voor fossiele brandstoffen afbouwen die geen oplossing bieden voor energiearmoede of rechtvaardige transities\u2019.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Het voorzitterschap van COP-30 (Bel\u00e9m, Brazili\u00eb 2025) had een routekaart willen opstellen om fossiele brandstoffen uit te faseren, maar vanwege deze eis van unanimiteit is dit niet gebeurd. Aan het einde van COP-30 kondigden de regeringen van Colombia en Nederland echter aan dat zij gezamenlijk een conferentie zouden organiseren om een dergelijke routekaart op te stellen. Die conferentie vond vorige maand plaats.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Methodologie van de conferentie. In acht stappen van de schriftelijke bijdragen naar de einduitkomst.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De conferentie<\/h2>\n\n\n\n

Omdat deze conferentie geen COP-bijeenkomst was, hadden de organisatoren relatief meer vrijheid om een proces te ontwerpen dat geschikt was voor het beoogde doel. Ze nodigden verschillende soorten belanghebbenden uit om input te leveren: parlementari\u00ebrs; de academische wereld; de particuliere sector; gemeenschappen, waaronder inheemse volkeren, ngo\u2019s, gemeenschappen van Afro-afkomst, kleine boeren, vrouwen en diverse groepen, jongeren, sociale bewegingen en vakbonden. 11<\/a><\/sup> Tijdens de conferentie kwamen afgevaardigden uit 57 landen bijeen voor zes dagen van beraadslaging en onderhandeling.<\/p>\n\n\n\n

De conferentie was opgebouwd rond drie thema’s:<\/p>\n\n\n\n